Mali müşavir kimdir?
Türkiye’de muhasebe ve mali müşavirlik mesleği, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile düzenlenir. 1989 yılında yürürlüğe giren Kanun’un amacı; işletmelerin mali tablolarının ve beyannamelerinin güvenilirliğini sağlamak, mesleği belirli bir düzen ve kurallar çerçevesinde yürütmektir.
Kanun iki meslek unvanı tanır: Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) ve Yeminli Mali Müşavir (YMM). Bu unvanları taşımayan kişilerin, ücret karşılığında başkaları adına defter tutması ve mali müşavirlik yapması kanunen mümkün değildir. Geçmişte verilen “serbest muhasebeci” unvanı için 2008 yılında yapılan değişiklikle yeni ruhsat verilmesine son verilmiştir.
Mali müşavir, mükellef ile devlet arasında bilginin doğru ve zamanında aktarılmasını güvence altına alan meslek mensubudur.
Mesleğin konusu
3568 sayılı Kanun’a göre Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik mesleğinin konusu üç ana alandan oluşur:
Muhasebe
Gerçek ve tüzel kişilere ait defterleri tutmak; bilanço, kâr-zarar tablosu, beyanname ve diğer belgeleri mevzuata uygun olarak düzenlemek.
Danışmanlık
Muhasebe sistemlerini kurmak ve geliştirmek; işletmecilik, muhasebe, finansman, mali mevzuat ve uygulamaları konusunda danışmanlık yapmak.
Denetim ve inceleme
Belgelere dayanarak inceleme, tahlil ve denetim yapmak; mali tablolar ve beyannamelerle ilgili yazılı görüş ve rapor düzenlemek, bilirkişilik yapmak.
SMMM ve YMM farkı
| Serbest Muhasebeci Mali Müşavir | Yeminli Mali Müşavir | |
|---|---|---|
| Defter tutma ve beyanname düzenleme | Evet — mesleğin temel faaliyetidir | Hayır — muhasebe bürosu açamaz, defter tutamaz |
| Danışmanlık, inceleme ve denetim | Evet | Evet |
| Tasdik (onay) yetkisi | Hayır | Evet — mevzuatta öngörülen tam tasdik, KDV iade raporları vb. |
| Mesleki deneyim şartı | Staj ve yeterlilik sınavı | SMMM olarak uzun süreli deneyim ve ayrı sınav |
Defterinizi tutan ve beyannamelerinizi hazırlayan meslek mensubu SMMM’dir. Tasdik gerektiren işlemlerde (örneğin belirli tutarı aşan KDV iadelerinde) YMM raporu gerekebilir; bu durumlarda süreci sizin adınıza koordine ederiz.
Mesleğe kabul şartları
SMMM unvanı kolay edinilen bir unvan değildir. Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre aday:
- Hukuk, iktisat, maliye, işletme, iktisadi ve idari bilimler gibi Kanun’da sayılan alanlarda lisans eğitimini tamamlamalı,
- Staja giriş sınavını kazanarak bir meslek mensubunun yanında üç yıllık staj yapmalı,
- Muhasebe, vergi mevzuatı, finansal analiz, denetim, hukuk ve meslek hukuku konularını kapsayan SMMM yeterlilik sınavında başarılı olmalı,
- TÜRMOB tarafından verilen ruhsatı almalı, bölgesindeki meslek odasına kaydolmalı ve yemin etmelidir.
Ruhsatın devamı için meslek mensubunun mesleki itibarını zedeleyecek suçlardan mahkûm olmaması ve meslek kurallarına uyması gerekir.
Meslek örgütü ve denetim
Meslek mensupları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları çatısı altında örgütlenir: TÜRMOB (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği) ile bölgesel odalar. Ofisimizin bulunduğu Ankara’da meslek mensupları Ankara Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’na kayıtlıdır.
Odalar; meslek mensuplarının kayıtlarını tutar, mesleki eğitimleri düzenler ve meslek kurallarına aykırı davranışlar hakkında disiplin yetkisini kullanır. Bu yapı, mükellefler açısından bir güvence mekanizmasıdır.
Yetki ve sorumluluklar
Beyanname imzalama ve elektronik yetki
Vergi Usul Kanunu (mükerrer 227. madde) uyarınca belirli beyannamelerin bir meslek mensubuna imzalatılması zorunludur. Meslek mensupları; Gelir İdaresi’nin e-Beyanname sistemi ve SGK’nın e-Bildirge sistemi gibi elektronik ortamlarda, yaptıkları sözleşme ile mükellefleri adına aracı kullanıcı olarak işlem yapar.
Müşterek ve müteselsil sorumluluk
Beyannameyi imzalayan meslek mensubu; beyanname ile defter kayıtları ve belgeler arasında uyumsuzluk bulunması hâlinde, bu nedenle ziyaa uğratılan vergi ve kesilen cezalardan mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulabilir. Bu sorumluluk, mali müşavirin kayıtları neden özenle ve belgeye dayalı olarak tuttuğunun yasal karşılığıdır.
Mükellefin sorumluluğu
Vergiyi doğuran olayı ve belgeleri ortaya koymak mükellefin sorumluluğundadır. Belgelerin gerçeği yansıtması, eksiksiz ve zamanında teslim edilmesi; mali müşavirin doğru beyan verebilmesinin ön koşuludur. Meslek mensupları, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgelerin kullanılmasına hiçbir koşulda aracılık edemez.
Etik ilkeler ve reklam yasağı
Meslek mensupları; dürüstlük, tarafsızlık, mesleki özen, mesleki yeterlilik, gizlilik ve mesleki davranış ilkeleriyle bağlıdır. Mevzuat ayrıca meslek mensuplarının reklam yapmasını ve haksız rekabette bulunmasını yasaklar. Bu nedenle meslek mensupları:
- Kendilerini diğer meslektaşlarından üstün gösteren ifadeler kullanamaz,
- Ücret indirimi vaadiyle veya asgari tarifenin altında iş alamaz,
- Abartılı ya da yanıltıcı tanıtım yapamaz; tanıtım yalnızca bilgilendirme amacıyla yapılabilir.
Bu web sitesi de bu ilkeler gözetilerek hazırlanmıştır: Burada gördüğünüz her bilgi, sizi bilgilendirmek amacı taşır.
Meslek sırrı
Meslek mensupları, mesleki faaliyetleri sırasında öğrendikleri sırları, Kanun’un izin verdiği haller dışında açıklayamaz ve kendi çıkarları için kullanamaz. Bu yükümlülük meslekten ayrılsalar da devam eder.
Hizmet sözleşmesi ve ücret
Meslek mensubu ile mükellef arasındaki ilişki yazılı bir hizmet sözleşmesine dayanır. Sözleşmede hizmetin kapsamı, ücret, belge teslim süreleri ve tarafların yükümlülükleri yer alır.
Ücretler; TÜRMOB tarafından hazırlanan ve ilgili bakanlıkça onaylanarak yürürlüğe giren asgari ücret tarifesi esas alınarak belirlenir. Tarife, işletmenin türüne ve işlem hacmine göre farklılaşır ve tarifenin altında ücret kararlaştırılamaz. Hizmet bedeli, serbest meslek makbuzu veya fatura ile belgelendirilir.
MASAK ve KVKK yükümlülükleri
Müşterinin tanınması
Meslek mensupları, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yükümlüler arasındadır. Bu nedenle iş ilişkisine başlarken kimlik tespiti yapmak, şüpheli işlemleri Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) bildirmek ve ilgili kayıtları saklamak zorundayız. Sizden kimlik ve yetki belgesi istememiz bu yasal yükümlülüğün gereğidir.
Kişisel verilerin korunması
Hizmet kapsamında işlediğimiz kişisel veriler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun olarak, yalnızca hizmetin ve mevzuatın gerektirdiği ölçüde işlenir. Ayrıntılar için KVKK Aydınlatma Metni’ni inceleyebilirsiniz.
Saklama süreleri ve zamanaşımı
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Vergi açısından defter ve belgelerin saklanması | İlgili oldukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak 5 yıl | VUK md. 253 |
| Ticari defterler, envanter ve belgeler | 10 yıl | TTK md. 82 |
| Vergi alacağında tarh zamanaşımı | Vergiyi doğuran olayın meydana geldiği yılı izleyen takvim yılı başından itibaren 5 yıl | VUK md. 114 |
Belgelerinizin bu süreler boyunca düzenli ve erişilebilir biçimde saklanmasına yardımcı olur; elektronik belgelerin arşivlenmesi konusunda yol gösteririz.
Mevzuat haritası
Günlük çalışmamızda en sık başvurduğumuz temel düzenlemeler:
| Kanun no. | Kanun | Hangi konuları düzenler? |
|---|---|---|
| 3568 | Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu | Mesleğin tanımı, unvanlar, mesleğe kabul, yetki, oda ve disiplin düzeni |
| 213 | Vergi Usul Kanunu | Defter–belge düzeni, beyanname imzalama, sorumluluk, cezalar, saklama ve zamanaşımı |
| 193 | Gelir Vergisi Kanunu | Gerçek kişilerin kazançları, stopaj, yıllık ve geçici vergi |
| 5520 | Kurumlar Vergisi Kanunu | Sermaye şirketlerinin kazancı, istisnalar, kâr dağıtımı |
| 3065 | Katma Değer Vergisi Kanunu | KDV, tevkifat, istisna ve iade |
| 488 | Damga Vergisi Kanunu | Kâğıtlar üzerinden alınan vergi |
| 6102 | Türk Ticaret Kanunu | Ticari defterler, şirketler, finansal tablolar |
| 5510 | Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu | Sigortalı bildirimleri ve primler |
| 4857 | İş Kanunu | İş ilişkisi, ücret, izin, fesih |
| 6183 | Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun | Kamu alacaklarının tahsili ve sorumluluk |
| 5549 | Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun | Müşterinin tanınması ve şüpheli işlem bildirimi |
| 6698 | Kişisel Verilerin Korunması Kanunu | Kişisel verilerin işlenmesi ve korunması |