Yeni bir işe başlarken sorulan ilk soru genellikle budur. Doğru cevap; beklediğiniz kazanca, ortaklık durumunuza, üstlenmek istediğiniz riske ve büyüme planınıza göre değişir. Aşağıda kararı etkileyen başlıca farkları özetledik.
Vergilendirme
Şahıs işletmesinde kazanç, işletme sahibinin gelir vergisi beyannamesinde vergilendirilir. Gelir vergisi artan oranlıdır; tarife %15’ten başlar ve en üst dilimde %40’a kadar çıkar. Kazanç arttıkça ortalama vergi yükü de artar.
Limited şirkette kazanç önce kurumlar vergisine tabi tutulur. Genel kurumlar vergisi oranı %25’tir. Şirket kârını ortaklara dağıttığında, tam mükellef gerçek kişi ortaklar için kâr payı üzerinden ayrıca stopaj yapılır (22 Aralık 2024’ten itibaren %15). Kâr şirkette bırakıldığında ise stopaj doğmaz.
Bu nedenle kabaca şu söylenebilir:
- Kazanç görece düşükken şahıs işletmesinin toplam vergi yükü genellikle daha düşüktür.
- Kazanç yükseldikçe ve kârın bir bölümü işletmede tutulacaksa şirket yapısı avantajlı hâle gelebilir.
Ayrıca 2025 hesap döneminden itibaren uygulanan yurt içi asgari kurumlar vergisi de şirketler açısından hesaba katılmalıdır.
Hangi yapının daha avantajlı olduğu, rakamlar üzerinden yapılan bir projeksiyonla netleşir. Genel kurallar yalnızca başlangıç noktasıdır.
Genç girişimci istisnası
Belirli yaş ve koşulları sağlayan, ilk kez mükellefiyet tesis ettiren gençler için öngörülen genç girişimcilerde kazanç istisnası yalnızca gerçek kişilere, yani şahıs işletmelerine uygulanır. Bu istisnadan yararlanabilecek durumdaysanız, ilk yıllarda şahıs işletmesi ciddi bir avantaj sağlayabilir.
Sorumluluk
- Şahıs işletmesinde işletme ile sahibinin malvarlığı ayrılmaz. İşletme borçlarından sahibi tüm malvarlığıyla sorumludur.
- Limited şirkette ortakların şirket borçlarına karşı sorumluluğu kural olarak taahhüt ettikleri sermayeyle sınırlıdır. Ancak şirketin ödenmeyen kamu borçlarından (vergi, SGK primi gibi) ortaklar, sermaye payları oranında sorumlu tutulabilir.
Sermaye ve kuruluş
| Şahıs işletmesi | Limited şirket | Anonim şirket | |
|---|---|---|---|
| Asgari sermaye | Yok | 50.000 TL | 250.000 TL |
| Kuruluş süreci | Vergi dairesi ve oda kaydı | Ana sözleşme, ticaret sicil tescili | Ana sözleşme, ticaret sicil tescili |
| Tek kişiyle kurulabilir mi? | Evet | Evet | Evet |
| Defter tutma | İşletme veya bilanço esası | Bilanço esası | Bilanço esası |
Şirketlerde kuruluş maliyeti, noter ve sicil giderleri ile yıllık zorunlu işlemler (genel kurul, defter tasdikleri gibi) nedeniyle yönetim yükü şahıs işletmesine göre daha fazladır.
Kurumsal görünüm ve büyüme
Kurumsal müşterilerle çalışmak, ihaleye girmek, yatırımcı veya yeni ortak almak, kredi kullanmak gibi hedefleriniz varsa şirket yapısı genellikle daha uygundur. Pay devri yoluyla ortaklık yapısını değiştirmek şirketlerde mümkündür; şahıs işletmesinde ise işletmenin devri gerekir.
Sonradan değiştirebilir miyim?
Evet. Şahıs işletmesi olarak başlayıp kazanç büyüdüğünde işletmeyi bir sermaye şirketine devretmek mümkündür. Bu geçişin vergisel sonuçları, mevzuatta öngörülen devir yöntemlerine göre farklılık gösterir ve önceden planlanmalıdır.
Kısaca
- Düşük ve orta ölçekli kazanç, tek başına çalışma, düşük yönetim yükü → şahıs işletmesi çoğu zaman yeterli.
- Ortaklı yapı, yüksek kazanç beklentisi, sorumluluğu sınırlama ve kurumsallaşma ihtiyacı → limited şirket öne çıkar.
Kendi rakamlarınızla bir ön değerlendirme yapmak için şirket türü seçim aracını kullanabilir veya bizimle görüşebilirsiniz.